دسته بندی محصولات

ERP چیست؟

اقدامي براي دستيابي به تعريف تشريحي يكسان از راه‌حل‌هاي برنامه‌ريزي منابع سازمان (ERP)

مقدمه

در حالي كه بهره‌گيري از راه‌حل‌هاي برنامه‌ريزي منابع سازمان (Enterprise Resource Planing) به‌طور گسترده‌اي در كشور عزيزمان ايران، در حال گسترش مي‌باشد، اما متاسفانه تاكنون يك تعريف جامع و تشريحي كه مورد قبول اكثريت دست‌اندركاران و مشتريان اين راه‌حل واقع گردد، ارائه نشده است. در اين مقاله بر آن شده‌ايم تا پس از طرح موضوع و دريافت ديدگاه‌هاي صاحب نظران اين رشته، از طريق گروه تخصصي برنامه‌ريزي منابع سازمان انجمن انفورماتيك ايران، به جمع‌بندي اين مهم بپردازيم.

در اين مقاله كوتاه پس از ارائه يك تعريف جامع از ERP، به تشريح اجزاء آن پرداخته شده است و در ادامه با طرح يك سري سؤال از كليه صاحب‌نظران، شركت‌هاي توليدكننده يا شركت‌هاي فعال در پياده‌سازي محصولات ERP (ايراني يا غيرايراني)، مشاوران و ناظران اينگونه پروژه‌ها، و مشتريان و ذي‌نفعان راه‌حل‌هاي ERP دعوت شده است تا با پاسخ‌گويي به اين پرسش‌ها، ما را در جمع‌بندي اين تعريف تشريحي ياري رسانند.

واژگان كليدي:

برنامه‌ريزي منابع سازمان، راه‌حل مديريتي، يكپارچگي، فر‌آیند، به‌روش، بسته‌نرم‌افزاري استاندارد، كسب‌وكار

تعريف برنامه‌ريزي منابع سازمان (ERP)

برنامه‌ريزي منابع سازمان (ERP) يک راه‌حل مديريتي مبتني بر فناوري اطلاعات است، كه در صورت مهيا بودن شرايط جذب آن در كسب‌وكارها، در جهت اثربخشي، ايجاد ارزش افزوده، رقابت‌پذيري و بلوغ سازماني، از طريق بسته‌هاي نرم‌افزاري يكپارچه استاندارد و متكي بر به‌روش‌هاي (Best Practices) از قبل طراحي شده، ولي انعطاف‌پذير و قابل تنظيم، با قابليت برنامه‌ريزي انواع منابع سازماني، كليه فرايندهاي داخلي كسب‌وكار، اعم از توليد، منابع انساني، مالي، بازاريابي و فروش را پشتيباني نموده و بهره‌گيري از آن منجر به يکپارچگي جامع اطلاعات، وظايف، فرايندها، تصميم‌گيري‌هاي مديريتي و ديگر موارد، در كل كسب‌وكار ميگردد. بنابراين ERP را مي‌توان از جنبه‌هاي زير تعريف نمود:

1.  ERP يك راه‌حل مديريتي است

2. پياده‌سازي ERP مستلزم يكپارچه‌سازي كل فرايندهاي داخلي كسب‌وكار است

3. پياده‌سازي ERP در ايران بايستي با تكيه بر به‌روش‌هاي (Best Practices) جهاني و ايراني باشد

4. راه‌حل‌هاي ERP اصولا" بايستي قابليت برنامه‌ريزي انواع منابع سازماني را داشته باشند

5. ERP يك بسته نرم‌افزاري استاندارد، يكپارچه، از قبل طراحي شده و آماده راه‌اندازي است، ليكن قابل تنظيم و انعطاف‌پذير مي‌باشد

6. كيفيت راه‌حل‌هاي ERP نسبي است

1 - ERP يك راه‌حل مديريتي است

  • ERP يك راه‌حل است، نه يك سيستم يا نرم‌افزار كامپيوتري، ليكن يك راه‌حل مديريتي متكي بر فناوري اطلاعات است
  • ERP استقرار دادني است، نه خريدني
  • ERP يعني سپردن خيلي از تصميم‌گيري‌هاي مديريتي به سيستم
  • ERP با تكيه بر كار تيمي مي‌تواند به گونه‌اي اثربخش به اجرا درآيد
  • ERP راهكاري براي افزايش اثربخشي و ايجاد ارزش افزوده در كسب‌وكارهاست
  • اجراي اثربخش ERP منجر به رقابت‌پذيري بيشتر و بلوغ سازماني مي‌گردد
  • بدون حمايت مستقيم و قاطع مديريت ارشد كسب‌وكارها، ERP با موفقيت پياده‌سازي نمي‌گردد.
  • ERP نه‌تنها يك راه‌حل مديريتي، بلكه يك راه‌حل استراتژيك مديريتي بوده و اجراي آن در موفقيت و كسب‌ نتايج مثبت زيرساختي و بلند مدت كسب‌وكارها، تاثير زيادي دارد

2 – پياده‌سازي ERP مستلزم يكپارچه‌سازي كل فرايندهاي داخلي كسب‌وكار است

  • با اجراي ERP كليه فرايندهاي داخلي كسب‌وكار (نه بخشي از فرايندها) كه قابليت مكانيزه شدن را دارند، با تكيه بر فناوري اطلاعات و به صورت يكپارچه به اجرا در خواهند آمد.
  • با اجراي ERP مي‌توان فرايندهاي بيروني سازمان را نيز مستقيماً و يا با تكيه بر ديگر راه‌حل‌ها (همانند CRM و SCM) با فرايندهاي داخلي سازمان يكپارچه نمود.
  • با يكپارچه‌سازي فرايندهاي كسب‌وكار، مديريت سيستمي بر كسب‌وكارها جاري مي‌شود و نقش تصميم‌گيري‌هاي فردي و سليقه‌اي به حداقل ممكن كاهش مي‌يابد.
  • همزمان با اجراي ERP مي‌توان با بهره‌گيري از فرايندهاي استاندارد (همانند فرايندهاي استاندارد APQC)، با الگوبرداري از تجربيات موفق ديگران (Bench Marketing) و يا با مهندسي مجدد فرايندها، اثربخشي پياده‌سازي ERP را افزايش داد.
  • به هنگام پياده‌سازي ERP نبايستي با اعمال تغييرات زياد، صرفاً فرايندهاي موجود و احياناً ناكارآمد كسب‌وكارها را مكانيزه و نهادينه نمود.

3- پياده‌سازي ERP در ايران بايستي با تكيه بر به‌روش‌ها (Best Practices) جهاني و ايراني باشد

  • توجه به به‌روش‌هاي استاندارد جهاني، و بهره‌گيري از فرايندهاي بهينه استاندارد شده در راه‌حل‌هاي ERP، كسب‌وكارها را پس از اجرا و پياده‌سازي ERP، در شرايط رقابت‌پذير بهتري قرار مي‌دهد
  • دانش به‌روش‌ها، همزمان با پياده‌سازي ERP بايستي به كاربران اصلي ERP آموزش داده شده و توسط كسب‌وكارها جذب گردد
  • به هنگام پياده‌سازي ERP بايستي به به‌روش‌هاي ايراني (خصوصاً با تكيه بر قوانين و مقررات و رويه‌هاي عرف شده در ايران) توجه گردد
  • توصيه مي‌گردد كه به هنگام پياده‌سازي ERP به انباره‌هاي دانش‌محور به‌روش‌ها توجه گردد. به عنوان مثال توجه به انباره‌هاي دانشي سازمان حسابرسي به هنگام پياده‌سازي ماژول‌هاي مالي
  • براي بهره‌گيري از به‌روش‌ها، بايستي از تكنولوگ‌هاي حرفه‌اي و باتجربه مرتبط با هر يك از گروه فرآيندهاي اصلي كمك گرفته شود. همانند تكنولوگ‌هاي مالي، منابع انساني، انبار، برنامه‌ريزي توليد، تعمير و نگهداري، بازاريابي، فروش، خريد و ...

4- راه‌حل‌هايERP اصولاً بايستي قابليت برنامه‌ريزي انواع منابع سازماني را داشته باشند

يكي از اصلي‌ترين ويژگي‌هاي راه‌حل‌هاي برنامه‌ريزي منابع سازمان، همانا داشتن قابليت برنامه‌ريزي انواع منابع موجود در سازمان است. همانند:

قابليت برنامه‌ريزي مواد

قابليت برنامه‌ريزي توليد

قابليت برنامه‌ريزي منابع انساني

قابليت برنامه‌ريزي مالي و بودجه‌بندي

و...

البته در ايران به دليل مهيا نبودن شرايط رقابتي در كسب‌وكار‌ها، دانش برنامه‌ريزي در كشور ضعيف بوده و هنوز نيازهاي مديريتي شفاف نشده و شرايط رقابت‌پذيري جدي بر كسب‌و‌كارها حاكم نشده است. از طرف ديگر محدوديت‌هاي محيط بيروني كسب‌و‌كار نيز هنوز به طور جامع و كامل پذيراي برنامه‌ريزي‌هاي دقيق و سريع در كسب‌و‌كارها نمي‌باشد. ليكن ضروري مي‌باشد كه مشتريان اينگونه راه‌حل‌ها با تكيه و آگاهي كامل بر مزاياي انواع برنامه‌ريزي و با داشتن انتظارات بهينه و معقول از اينگونه راه‌حل‌ها بهره جويند. به‌علاوه اجرا و پياده‌سازي ERP بايستي بستر مناسبي براي ايجاد هوش كسب‌و ‌كار (BI) و توسعه مدل‌هاي پشتيبان تصميم‌گيري (DSS) را در كسب‌و‌كار‌ها مهيا ‌سازد.

5 - ERP يك بسته نرم‌افزاري استاندارد، يكپارچه، از قبل طراحي شده و آماده راه‌اندازي است، ليكن قابل تنظيم، و انعطاف‌پذير مي‌باشد

  • ERP يك بسته نرم‌افزاري از قبل نوشته شده و آماده راه‌اندازي است
  • ERP يك بسته نرم‌افزاري انعطاف‌پذير است، به‌گونه‌اي كه مشتريان معمولاً مي‌توانند راساً، يا از طريق شركت‌هاي پياده‌ساز راه‌حل، و بدون نياز مستقيم به توليد‌كننده محصول، سيستم را با شرايط رقابت‌پذيري بازار تنظيم نمايند
  • ERP يك بسته نرم‌افزاري قابل تنظيم و قابل تطبق با نياز‌هاي مشتري (معمولاً مستقل از توليدكننده نرم‌افزار) است
  • ERP يك بسته نرم‌افزاري استاندارد است كه مستقل از نياز يك مشتري خاص، براساس استانداردها و به‌روش‌هاي جهاني، قوانين و به‌روش‌هاي عرف شده در كشور و با توجه به نيازهاي خاص هر صنعت طراحي شده است

لذا در راه‌حل‌هاي ERP برخي از ماژول‌ها عمومي بوده ولي برخي ديگر از ماژول‌ها بر حسب هر صنعت متفاوت خواهد بود.

  • ERP يك بسته نرم‌افزاري يكپارچه (اطلاعات، وظايف، فرايندها) است و تمامي سيستم‌هاي داخلي سازمان (توليد، مالي، منابع انساني، بازاريابي و فروش)، خصوصاً سيستم‌هاي محوري كسب وكار (Core Business) را پشتيباني مي‌كند.

6- كيفيت راه‌حل‌هاي ERP نسبي است

كيفيت راه‌حل‌هاي ERP نسبي است و هيچ راه‌حلي نمي‌تواند به طور مطلق تمامي قابليت‌هاي مورد انتظار را با تكيه بر بهترين به‌روش‌هاي ممكن براي تمام كشورهاي دنيا و براي تمامي صنايع و كسب وكار پوشش دهد.

لذا در بررسي محصولات ERP بايستي با تكيه بر انتظارات از قبل تعريف شده و با توجه جدي به فعاليت‌هاي كليدي كسب‌و‌كار (Core Business)، از منظرهاي مختلف اينگونه راه‌حل‌ها را مورد ارزيابي قرار داد.

علاوه بر آن از جنبه‌هاي مختلف ميزان گستردگي، تعداد ماژول‌ها، تعداد كاركرد‌ها (Feature List)، كيفيت به‌روش‌ها، سطح برنامه‌ريزي‌هاي سيستمي، هوشمندي، محيط اجرا، ميزان انعطاف‌پذيري و خصوصاً از جنبه‌‌هاي مالي، مي‌توان راه‌حل‌هاي ERP را در كلاس‌هاي مختلف (A, B, C, …) طبقه‌بندي نمود.

آنچه ERP نيست (فرق بين بسته‌هاي نرم‌افزاري با ERP)

  • راه‌حل ERP يك راه‌حل يكپارچه است. لذا سيستم‌هاي نرم‌افزاري جزيره‌اي ERP نيستند.
  • راه‌حل هاي ERP كل فرايندهاي داخلي يك كسب‌وكار را پوشش مي‌دهند. لذا نرم‌افزارهاي مالي و اداري و امثال آن، حتي اگر يك مجموعه يكپارچه باشند، اگر نگاهي به كل فرايندهاي داخلي كسب‌وكار نداشته باشند، ERP نيستند. هر چند كه براي پياده‌سازي ERP در يك كسب‌وكار، در ابتدا مي‌توان با يكي از اين ماژول‌ها كار را شروع كرد، ليكن راه‌حل بايستي نهايتاً كل ماژول‌هاي داخلي كسب وكارها را پوشش دهد.
  • راه‌حل‌هاي ERP نيازهاي اختصاصي سازمان را به رسميت مي‌شناسد و براي آن راه‌حل ارائه مي‌نمايد. ليكن بسته‌هاي نرم‌افزاري صرفاً در محدوده قابليت‌هاي از قبل تعريف شده و مشخص فعاليت مي‌نمايند.
  • نرم‌افزارهاي اتوماسيون اداري ERP نيستند.
  • ابزارهاي گردش‌كار (Work Flow) ERP نيستند، ليكن در راه‌حل هاي ERP مي‌توانند مورد استفاده و بهره‌برداري قرار گيرند.

ارزيابي ديدگاه‌هاي صاحب‌نظران ERP

از كليه صاحب‌نظران، مشاوران، ناظران، توليدكنندگان و شركت‌هايي كه راه‌حل هاي ERP را پياده‌سازي مي‌نمايند، دعوت مي‌گردد كه با پاسخ به سؤالات زير و يا شركت در مصاحبه‌هاي خبري انجمن انفورماتيك ايران، ‌گروه تخصصي برنامه‌ريزي منابع سازمان اين انجمن را جهت دقيق‌تر نمودن تعريف ERP ياري رسانند.

  1.  نقد تعريف كلي ارائه شده از ERP و اصلاح يا احياناً ارائه تعريف دقيق‌تر
  2. نقد شش مورد ويژ‌گي‌هاي تشريحي ارائه شده درخصوص تعريف ERP و اصلاح يا توسعه آن
  3.  ارائه توضيحات تكميلي در خصوص فرق بين ERP و ديگر بسته‌هاي نرم‌افزاري
  4.  اولويت‌بندي ويژگي‌هاي راه‌حل‌هاي ERP و تفكيك ويژگي‌ها به دو گروه اصلي (آنهايي كه اگر در راه‌حل‌هاي ERP وجود نداشته باشد ديگرمحصول ERP نيست) و تكميلي (كه معمولاً راه‌حل‌هاي ERP جامع‌ و در كلاس‌هاي بالاتر جهاني، آن‌را دارا هستند)
  5.  هر گونه نقد يا مطلب تكميلي كه بتواند جامعه فناوري‌اطلاعات كشور را براي دستيابي به يك تعريف تشريحي جمعي از ERP ياري رساند.

سعيد امامي

سرپرست گروه تخصصي برنامه‌ريزي منابع سازمان انجمن انفورماتيك ايران

EMAMI@ISI.ORG.IR

دریافت فایل مقاله ERP چیست؟

 

در مورد این مطلب نظر دهید. ایمیل و شماره تماس فقط برای مدیریت نمایش داده می شود.